Biểu Thuế TNCN Mới Theo Luật 109/2025/QH15 Có Lợi Gì?

Biểu thuế TNCN mới theo luật hiện hành đang trở thành vấn đề HR – kế toán không thể bỏ qua từ năm 2026, khi Luật Thuế TNCN 2025 (109/2025/QH15) chính thức đặt ra yêu cầu điều chỉnh chính sách thuế phù hợp với thực tiễn thu nhập và quản trị nhân sự.

Biểu thuế TNCN không chỉ là công cụ tính thuế, mà còn tác động trực tiếp đến thu nhập thực nhận của người lao động, chi phí nhân sự và thiết kế lương – thưởng – phúc lợi của doanh nghiệp. Bài viết này của LÊ ÁNH HR sẽ phân tích rõ lợi ích, tác động và cách áp dụng biểu thuế mới trong thực tế.

I. Tổng quan Biểu thuế TNCN theo Luật 109/2025/QH15

Biểu thuế TNCN theo Luật 109/2025/QH15 là căn cứ pháp lý trực tiếp để xác định nghĩa vụ thuế của cá nhân đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công, với định hướng điều chỉnh theo thực tiễn thu nhập và chi phí sinh hoạt từ năm 2026.

1. Khái niệm Biểu thuế TNCN trong hệ thống thuế hiện hành

Biểu thuế TNCN là bảng quy định các bậc thu nhập tính thuế và thuế suất tương ứng, được sử dụng để tính số thuế phải nộp theo phương pháp lũy tiến từng phần đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công.

Đây là công cụ trung tâm bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và khả năng dự báo nghĩa vụ thuế.

2. Nguyên tắc xây dựng Biểu thuế theo Luật 109/2025/QH15

Biểu thuế mới được thiết kế trên ba nguyên tắc cốt lõi:

• Công bằng theo khả năng nộp thuế: thu nhập cao hơn chịu thuế suất biên cao hơn, bảo đảm phân bổ gánh nặng thuế hợp lý.
• Điều tiết thu nhập có trọng tâm: rút gọn số bậc thuế, điều chỉnh thuế suất trung gian nhằm hạn chế độ dốc thuế quá lớn giữa các ngưỡng thu nhập.
• Phù hợp biến động kinh tế – xã hội: mở rộng khoảng thu nhập của từng bậc, tiệm cận mặt bằng tiền lương và chi phí sinh hoạt hiện nay.

3. Phạm vi áp dụng Biểu thuế TNCN mới

Biểu thuế áp dụng đối với:

• Cá nhân cư trú phát sinh thu nhập từ tiền lương, tiền công.
• Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động và không theo hợp đồng lao động, khi thu nhập thuộc diện áp dụng biểu thuế lũy tiến.

4. Ví dụ thực tế minh họa

Nhân sự A có thu nhập tính thuế 25 triệu đồng/tháng. Theo biểu thuế mới, toàn bộ phần thu nhập trên 10 triệu đến 25 triệu đồng được áp dụng một mức thuế suất thống nhất của bậc trung gian, thay vì tách sang bậc thuế suất cao hơn như trước. Điểm thay đổi nằm ở cấu trúc bậc thuế, không phải cách xác định thu nhập.

Kết luận: Tổng quan, Biểu thuế TNCN theo Luật 109/2025/QH15 tạo nền tảng pháp lý mới cho việc tính, khấu trừ và quản trị thuế thu nhập cá nhân từ năm 2026, đồng thời hỗ trợ người lao động và doanh nghiệp chủ động hoạch định thu nhập và chi phí nhân sự.

>>> Xem thêm:

• Toàn Văn Luật Thuế Thu Nhập Cá Nhân 2025 (109/2025/QH15): Điểm Mới Cần Biết
• Khóa Học Thuế Thu Nhập Cá Nhân Chuyên Sâu - Dành Cho Mọi Đối Tượng
• Lộ Trình Học Thuế Thu Nhập Cá Nhân (TNCN) Từ Cơ Bản Đến Chuyên Sâu
• Khoá Học C&B (Compensation and Benefit) Quản Trị Thực Chiến - Chuyên Sâu

II. Những điểm điều chỉnh đáng chú ý trong Biểu thuế TNCN mới

Biểu thuế TNCN mới được điều chỉnh theo hướng tái cấu trúc bậc thuế và giãn khoảng thu nhập tính thuế, nhằm phản ánh sát hơn thực tiễn thu nhập, đồng thời giảm áp lực thuế đối với nhóm người lao động có thu nhập trung bình.

1. Điều chỉnh cấu trúc bậc thuế theo hướng tinh gọn, dễ áp dụng

Biểu thuế lũy tiến từng phần tiếp tục được duy trì, tuy nhiên số bậc thuế được rút gọn, đồng thời xác định lại ngưỡng thu nhập tính thuế của từng bậc. Việc tinh gọn này giúp:

• Giảm độ phức tạp trong tính toán thuế TNCN hàng tháng
• Hạn chế sai sót khi khấu trừ thuế tại doanh nghiệp
• Tăng tính minh bạch trong việc xác định nghĩa vụ thuế của người lao động

Về bản chất, đây là điều chỉnh kỹ thuật nhưng có tác động trực tiếp đến số thuế phải nộp.

2. Giãn khoảng thu nhập giữa các bậc thuế – điểm mới có ý nghĩa thực tiễn cao

Khoảng thu nhập tính thuế giữa các bậc được nới rộng hơn so với trước, làm giảm hiện tượng “nhảy bậc thuế” khi thu nhập tăng nhẹ. Tác động chính:

• Thu nhập tăng nhưng chưa lập tức chịu thuế suất cao hơn
• Thuế suất bình quân trên tổng thu nhập có xu hướng giảm
• Người lao động ổn định tâm lý khi điều chỉnh lương, thưởng

Đây là điểm mới biểu thuế TNCN được đánh giá có lợi rõ rệt cho nhóm thu nhập trung bình.

3. Phân tích tác động theo từng nhóm lao động

• Lao động văn phòng: Thu nhập chủ yếu tập trung ở các bậc thuế thấp. Việc giãn bậc giúp giảm số thuế phát sinh khi tăng lương định kỳ hoặc điều chỉnh phụ cấp.
• Quản lý cấp trung: Thu nhập thường nằm ở vùng chuyển tiếp giữa các bậc. Biểu thuế mới giúp hạn chế tình trạng “tăng lương danh nghĩa nhưng thu nhập thực nhận không tăng tương ứng”.
• Chuyên gia, quản lý cấp cao: Thu nhập chịu thuế vẫn tập trung ở các bậc cao. Tuy nhiên, việc xác định rõ ngưỡng bậc giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong thiết kế chính sách lương, thưởng và phúc lợi.

4. Tình huống thực tế: Giữ nguyên lương gross nhưng net tăng

Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp không điều chỉnh tổng chi phí lương, nhưng người lao động vẫn ghi nhận thu nhập thực nhận cao hơn. Nguyên nhân xuất phát từ:

• Thu nhập tính thuế được phân bổ lại vào các bậc thuế thấp hơn
• Thuế TNCN khấu trừ giảm do hiệu ứng giãn bậc
• Không phát sinh chi phí bổ sung cho doanh nghiệp

Điều này cho thấy tác động thực tế của biểu thuế mới nằm ở cơ chế tính, không chỉ ở mức thuế suất.

Kết luận: Nhìn tổng thể, điểm mới biểu thuế TNCN tập trung vào giãn bậc và tái cấu trúc ngưỡng thu nhập, tạo dư địa tăng thu nhập thực nhận cho người lao động và giúp doanh nghiệp tối ưu công tác khấu trừ, quản lý thuế hiệu quả hơn.

>>> Xem thêm:

• Tài Liệu Tự Học Hành Chính Nhân Sự [Tổng Hợp Full]
• Thu Nhập Nào Được Miễn Thuế Theo Luật Thuế TNCN Mới?
• Doanh Nghiệp Cần Làm Gì Khi Áp Dụng Luật Thuế TNCN 2025?
• Người Lao Động Có Thu Nhập Bao Nhiêu Phải Nộp Thuế TNCN Từ 2026?

III. Biểu thuế TNCN mới có lợi gì cho người lao động?

Biểu thuế TNCN mới (áp dụng cho thu nhập từ tiền lương, tiền công từ kỳ tính thuế 2026) thu gọn bậc thuế và nâng ngưỡng giảm trừ, giúp người lao động “giữ lại” thu nhập ròng tốt hơn, nhất là nhóm thu nhập thấp – trung bình.

(1) Giảm áp lực thuế cho nhóm thu nhập thấp – trung bình

Hai thay đổi tạo tác động trực tiếp:

- Nâng mức giảm trừ gia cảnh: 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc (từ 01/01/2026).

- Biểu thuế lũy tiến rút xuống 5 bậc, nới “khoảng đệm” bậc thuế:

• Đến 10 triệu: 5%
• Trên 10–30 triệu: 10%
• Trên 30–60 triệu: 20%
• Trên 60–100 triệu: 30%
• Trên 100 triệu: 35%

Hệ quả: với cùng một mức lương danh nghĩa, thu nhập tính thuế giảm (nhờ giảm trừ gia cảnh cao hơn) và phần thu nhập chịu thuế thường “ở lại” lâu hơn ở bậc thấp (nhờ bậc thuế rộng hơn). Đây là lý do nhóm thu nhập thấp – trung bình thường hưởng lợi rõ rệt.

(2) Tăng tính ổn định thu nhập ròng (net income)

Khi bậc thuế ít hơn và khoảng bậc rộng hơn, mức thuế tăng theo thu nhập có xu hướng “mượt” hơn.

Người lao động dễ dự báo thu nhập ròng sau thuế khi thương lượng lương, nhận thưởng, điều chỉnh phụ cấp (đặc biệt trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp tăng lương theo lạm phát và KPI).

(3) Hạn chế “nhảy bậc thuế” bất lợi khi tăng lương danh nghĩa

Với biểu 7 bậc trước đây, chỉ cần tăng lương khiến thu nhập tính thuế vượt ngưỡng bậc là phần vượt bị áp thuế suất cao hơn ngay.

Biểu 5 bậc mở rộng các ngưỡng 10–30 và 30–60, nên nhiều trường hợp tăng lương vẫn nằm trong cùng bậc hoặc chỉ “chạm” bậc kế tiếp ở mức ít hơn, giảm cảm giác “tăng lương nhưng tiền về không tăng tương xứng”.

Kết luận: Với giảm trừ gia cảnh cao hơn và biểu thuế 5 bậc rộng hơn, biểu thuế TNCN mới thường giúp người lao động giảm thuế, tăng thu nhập ròng và hạn chế “nhảy bậc” khi tăng lương. Nên tính lại theo từng hồ sơ để tối ưu quyền lợi hợp pháp.

>>> Xem thêm:

• Thủ Tục Hoàn Thuế Thu Nhập Cá Nhân (TNCN)
• Thuế TNCN Cho Người Nước Ngoài: Mức Đóng Và Cách Tính
• Tự Quyết Toán Thuế TNCN: Hướng Dẫn Chi Tiết Từng Bước
• Hướng Dẫn Lập Tờ Khai Thuế Thu Nhập Cá Nhân (TNCN) Chi Tiết
• Chứng Từ Khấu Trừ Thuế TNCN: Hướng Dẫn A-Z Cho Nhân Sự

IV. Tác động của Biểu thuế TNCN mới đến doanh nghiệp và bộ phận HR – C&B

Biểu thuế TNCN mới tác động trực tiếp đến cấu trúc chi phí nhân sự, phương pháp khấu trừ thuế và cách thiết kế chính sách C&B. Doanh nghiệp và bộ phận HR – C&B cần điều chỉnh đồng bộ để đảm bảo tuân thủ, kiểm soát chi phí và ổn định thu nhập người lao động.

1. Tác động đến chi phí lương và ngân sách nhân sự

Biểu thuế TNCN mới làm thay đổi mức thuế phải khấu trừ theo từng bậc thu nhập, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến:

• Quỹ lương thực chi trong các doanh nghiệp áp dụng chính sách lương NET hoặc cam kết thu nhập sau thuế.
• Ngân sách nhân sự theo nhóm thu nhập cao, đặc biệt với quản lý cấp trung, cấp cao, chuyên gia, bộ phận kinh doanh hưởng thưởng và hoa hồng.
• Biến động chi phí theo kỳ trả lương, khi thu nhập dồn vào một số tháng (thưởng, KPI, incentive) làm tăng số thuế phải khấu trừ tạm thời.

Doanh nghiệp không điều chỉnh kịp thời sẽ đối mặt với rủi ro vượt ngân sách nhân sự hoặc phải điều chỉnh lương sau khi quyết toán, gây xáo trộn nội bộ.

2. Tác động đến chi phí thuế do doanh nghiệp chi trả thay người lao động

Với các doanh nghiệp đang chi trả thuế TNCN thay người lao động, biểu thuế mới làm phát sinh các yêu cầu quản trị chặt chẽ hơn:

• Gia tăng chi phí thuế gián tiếp, đặc biệt với hợp đồng lương NET chưa được rà soát lại điều khoản thuế.
• Rủi ro sai lệch khi khấu trừ, nếu dữ liệu người phụ thuộc, các khoản giảm trừ, bảo hiểm bắt buộc không được cập nhật đầy đủ.
• Nguy cơ truy thu hoặc điều chỉnh hồi tố, khi thuế khấu trừ hàng tháng không phản ánh đúng nghĩa vụ thuế thực tế.

Điều này đòi hỏi HR – C&B phải phối hợp chặt chẽ với kế toán thuế ngay từ khâu thiết kế chính sách lương.

3. Tác động đến cơ cấu C&B và chính sách đãi ngộ

Biểu thuế TNCN mới buộc doanh nghiệp xem xét lại toàn bộ cấu trúc thu nhập, thay vì chỉ điều chỉnh mức lương danh nghĩa:

• Phân loại lại các khoản thu nhập chịu thuế và không chịu thuế theo đúng bản chất pháp lý, tránh rủi ro “đổi tên phụ cấp”.
• Tái thiết kế gói đãi ngộ tổng thể, kết hợp lương, thưởng, phúc lợi và hỗ trợ theo chính sách, đảm bảo vừa cạnh tranh vừa tuân thủ quy định thuế.
• Điều chỉnh cơ chế thưởng – hoa hồng, quy định rõ thời điểm ghi nhận, phương thức chi trả để hạn chế dồn thu nhập làm tăng nghĩa vụ thuế trong kỳ.

Việc thiết kế C&B trong giai đoạn này cần ưu tiên tính pháp lý và khả năng chứng minh, không chỉ yếu tố tối ưu thuế.

4. Yêu cầu bắt buộc đối với bộ phận HR – C&B và kế toán

Để thích ứng với biểu thuế mới, doanh nghiệp cần triển khai đồng thời các đầu việc sau:

• Rà soát thang bảng lương và hợp đồng lao động, đặc biệt các điều khoản liên quan đến thu nhập NET – GROSS.
• Điều chỉnh chính sách thu nhập, ban hành hoặc cập nhật quy chế lương, thưởng, phụ cấp, phúc lợi và quy chế tài chính nội bộ.
• Chuẩn hóa quy trình khấu trừ và quyết toán thuế TNCN, đảm bảo dữ liệu tiền lương, bảo hiểm, người phụ thuộc đồng bộ giữa HR và kế toán.
• Thực hiện truyền thông nội bộ có kiểm soát, giúp người lao động hiểu rõ thay đổi về khấu trừ thuế, hạn chế khiếu nại và hiểu nhầm.

Kết luận: Biểu thuế TNCN mới đặt ra yêu cầu quản trị chặt chẽ hơn đối với doanh nghiệp và bộ phận HR – C&B. Việc rà soát cấu trúc lương, chính sách thu nhập và quy trình khấu trừ là điều kiện cần để kiểm soát chi phí và đảm bảo tuân thủ pháp luật lâu dài.

V. Ví dụ, tình huống và bài tập thực tế áp dụng Biểu thuế TNCN mới

Việc áp dụng Biểu thuế TNCN mới đòi hỏi HR – C&B và kế toán xác định chính xác thu nhập tính thuế, khoản giảm trừ và cách tính lũy tiến từng phần, nhằm khấu trừ đúng ngay từ kỳ lương phát sinh.

1. Ví dụ tính thuế thực tế (lương cố định – thưởng KPI – phụ cấp)

Giả định bối cảnh áp dụng: Cá nhân cư trú, hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên, áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần 5 bậc theo quy định hiện hành; giảm trừ gia cảnh gồm giảm trừ bản thân và người phụ thuộc đủ điều kiện.

Bài toán minh họa (kỳ lương tháng): Nhân viên A có các khoản thu nhập và khấu trừ như sau:

• Lương cố định: 45.000.000 đồng
• Thưởng theo KPI: 10.000.000 đồng
• Phụ cấp tính thuế: 3.000.000 đồng
• Khoản bảo hiểm bắt buộc người lao động đóng: 4.725.000 đồng
• Có 01 người phụ thuộc được giảm trừ

Bước 1 – Xác định thu nhập chịu thuế:

Tổng thu nhập chịu thuế = 45.000.000 + 10.000.000 + 3.000.000 = 58.000.000 đồng

Bước 2 – Xác định thu nhập tính thuế:

Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế − Bảo hiểm bắt buộc − Giảm trừ bản thân − Giảm trừ người phụ thuộc

= 58.000.000 − 4.725.000 − 15.500.000 − 6.200.000

= 31.575.000 đồng

Bước 3 – Tính thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần:

• Phần đến 10 triệu: 10.000.000 × 5% = 500.000
• Phần trên 10–30 triệu: 20.000.000 × 10% = 2.000.000
• Phần trên 30 triệu: 1.575.000 × 20% = 315.000

Số thuế TNCN phải khấu trừ trong tháng: 2.815.000 đồng

>>> Ví dụ:

• BÀI TẬP EXCEL Có Lời Giải [Cơ Bản - Nâng Cao]
• Vì Sao 80% Doanh Nghiệp Việt Áp Dụng KPI Thất Bại?

2. Tình huống HR – kế toán hay gặp trong thực tế

• Tình huống 1: Tăng lương giữa năm

Khi người lao động được điều chỉnh lương từ giữa năm, nếu chỉ tính thuế theo từng tháng độc lập, số thuế khấu trừ có thể chưa phản ánh đúng nghĩa vụ cả năm.

=> Giải pháp là rà soát tổng thu nhập dự kiến cả năm, ước tính số thuế phải nộp và điều chỉnh khấu trừ các tháng còn lại để hạn chế chênh lệch khi quyết toán.

• Tình huống 2: Điều chỉnh hợp đồng lao động

Việc chuyển từ thử việc sang chính thức hoặc thay đổi điều khoản hợp đồng thường kéo theo thay đổi mức lương đóng bảo hiểm và thu nhập chịu thuế.

=> HR – kế toán cần cập nhật đồng bộ hồ sơ lao động, mã số thuế, thông tin người phụ thuộc trước kỳ tính lương để tránh sai sót khấu trừ.

• Tình huống 3: Quyết toán thuế cuối năm

Cuối năm, chênh lệch giữa số thuế đã khấu trừ và số thuế phải nộp thường phát sinh do thay đổi thu nhập, đăng ký người phụ thuộc muộn hoặc có thu nhập từ nhiều nguồn.

=> Việc đối chiếu dữ liệu thu nhập theo từng tháng giúp xác định rõ nguyên nhân và xử lý hoàn thuế hoặc truy thu kịp thời.

Kết luận: Thông qua ví dụ, tình huống và bài tập thực tế, HR – kế toán có thể áp dụng Biểu thuế TNCN mới một cách nhất quán, chủ động kiểm soát khấu trừ thuế và giảm rủi ro phát sinh khi quyết toán cuối năm.

Biểu thuế TNCN mới theo luật hiện hành không chỉ điều chỉnh cách tính thuế mà còn tạo cơ sở để người lao động chủ động quản lý thu nhập, đồng thời giúp doanh nghiệp rà soát và hoàn thiện chính sách lương – thuế theo đúng quy định. HR và kế toán cần cập nhật sớm để hạn chế rủi ro, tối ưu chi phí nhân sự trước kỳ áp dụng chính thức.

Hy vọng bài viết mang lại thông tin hữu ích cho bạn, hãy theo dõi LÊ ÁNH HR để cập nhật thêm nhiều bài viết giá trị trong chiến lược phát triển kỹ năng và quản trị hành chính nhân sự.

------------------------ 

Nếu bạn muốn phát triển sự nghiệp trong lĩnh vực nhân sự, hãy tham gia các khóa học tại Lê Ánh HR. Các khóa học này không chỉ giúp bạn nâng cao kỹ năng mà còn liên tục cập nhật những kiến thức mới nhất. Để biết thông tin chi tiết, bạn vui lòng liên hệ với chúng tôi theo số hotline: 0904.84.8855 để được tư vấn trực tiếp về các khoá học này.

LÊ ÁNH HR - Nơi đào tạo hành chính nhân sự uy tín nhất hiện nay, đã tổ chức thành công rất nhiều khóa học thuộc lĩnh vực quản trị hành chính nhân sự từ cơ bản đến chuyên sâu, học viên có thể tham khảo thêm:

• Khóa Học Hành Chính Nhân Sự Chuyên Nghiệp (Online – Offline)
• Khóa Học Đào Tạo Thực Hành C&B (Cơ Bản)
• Khóa Học C&B Chuyên Sâu
• Khóa Học Bảo Hiểm Xã Hội Từ A-Z
• Khóa Học Thuế Thu Nhập Cá Nhân Chuyên Sâu
• Khóa Học Chuyên Viên Tuyển Dụng
• Khóa Học Xây Dựng Ứng Dụng KPI Và BSC
• Khóa Học Quản Trị Hành Chính Văn Phòng

Ngoài các khóa học hành chính nhân sự chất lượng thì trung tâm Lê Ánh còn cung cấp các khóa học kế toán tổng hợp online - offline, khóa học xuất nhập khẩu online/offline chất lượng tốt nhất hiện nay.

Thực hiện bởi: LÊ ÁNH HR - TRUNG TÂM ĐÀO TẠO NGHIỆP VỤ HÀNH CHÍNH NHÂN SỰ SỐ 1 VIỆT NAM